
Eskişehir'in eski çağlardaki adı Dorylaeum... Antik kaynaklar, Eskişehir'in Hitit, Frig, Roma, Bizans, Selçuklu, Osmanlı ve daha birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış bir yerleşim olduğunu belirtir.
Burası yalnızca coğrafi bir birleşim noktası değil, farklı kültürlerin de bir arada eridiği pota. Birçok Anadolu kentinde olduğu gibi, Eskişehir'in de en eski olarak bilinen bir semti var; Odunpazarı... Semtin eskileri buraya 'Yukarı Mahalle' veya 'Hatap Pazarı' da der. Odunpazarı, Eskişehir'de Türklerin bölgeye geldiklerinde ilk yerleştikleri yer olarak biliniyor. Şehir efsanesine göre, Bölgeye ilk gelenler, yerleşim yerini belirlemek için Porsuk çayı kıyısına ve Bugünkü Odunpazarı çevresine koyun ciğeri asarlar. Buraya asılan ciğer daha geç bozulunca buraya yerleşirler. Tarih kitapları, bölgenin 1074'den itibaren Türklerin eline geçtiği ve Türk nüfusun bu tarihlerde buraya yerleşmeye başladığını belirtiyor.
Odunpazarı Evleri, Eskişehir'in ilk yerleşim yerini oluşturan Odunpazarı semtindeki Osmanlı Dönemi'nden kalma tarihi evlerdir. Safranbolu, Beypazarı, Göynük gibi yerlerdeki mimari özellik ve motifleri taşırlar. Osmanlı örneklerini koruyan kent, kıvrımlı yolları, çıkmaz sokakları, ahşap süslemeli bitişik düzenli, cumbalı evleri ile örf, adet ve geleneklerini koruyarak bir bütün olarak günümüze kadar gelmiştir. Odunpazarı evleri uzun yıllar restore edilmemiş ve harap bir haldeydi. Son yıllarda yapılan restorasyon çalışmaları sayesinde bölgeye yeni bir değer kazandırıldı.
Odunpazarı Evleri, genelde iki tip olarak yapılanmıştır. İlk tip konutların girişleri sokaktan, bahçeleri arkadadır. İkinci tip konutlar ise bahçeler önde, konutlar bahçe içinde olacak şekilde; 1, 2, veya 3 katlı olarak yapılmışlardır. Konutlar genelde bir sofa ve etrafındaki odalardan oluşmaktadır. Çok katlı konutlarda zemin kat, mutfak, depo gibi servis hizmetlerine ayrılmış olup, yaşam üst katta sürmektedir. Konutların ön cephelerindeki iki tarafa pencereli köşe odası, daha büyük ve önemlidir. Günümüzde yenilenen haliyle beğeni toplayan Odunpazarı Evleri, tarihi ve kentsel sit alanı olarak ilan edilmiştir.
